Nội dung chính
Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN 2024: Tầm nhìn và sứ mệnh
Ngày 15/1, Hà Nội chào đón Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6, nơi hội tụ các bộ trưởng công nghệ, viễn thông và chuyển đổi số của 10 quốc gia thành viên, cùng Tổng Thư ký ASEAN và các đối tác quốc tế.
Hội nghị tập trung vào các trụ cột then chốt: chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), an toàn‑an ninh mạng, và mở rộng hợp tác với các đối tác đối thoại.
Bước chuyển đổi quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN
Trong bài phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh chủ đề năm nay – “ASEAN Adaptive: From Connectivity to Connected Intelligence” – phản ánh sự chuyển dịch từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng trí tuệ, một xu hướng không thể tránh khỏi trong kỷ nguyên số.
Dựa trên Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026‑2030, ông chỉ ra mô hình tăng trưởng mới: chuyển sang tăng trưởng bền vững, bao trùm và quản trị liên ngành linh hoạt.
“ASEAN cần một khung số tổng thể, dẫn dắt, tích hợp và bao trùm, vượt ra khỏi cách tiếp cận phát triển số rời rạc, hướng tới một không gian ASEAN số thống nhất và mạng lưới AI chung.”
Ông đề xuất 8 định hướng trọng tâm, trong đó bao gồm hạ tầng số, chính phủ số, an toàn và tin cậy, phát triển bao trùm số, nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo, kinh tế thương mại và công nghiệp, và chuyển đổi số xanh.
Ông Kao Kim Hourn, Tổng Thư ký ASEAN, khẳng định cam kết thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số và xây dựng không gian số an toàn, tin cậy, bao trùm.
Cơ chế ADGMIN sẽ hiện thực hoá các định hướng chiến lược qua chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất.
Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về Công nghệ, Amandeep Singh Gill, chia sẻ xu hướng toàn cầu: AI, dữ liệu lớn và IoT đang bùng nổ, đồng thời đề xuất ASEAN duy trì cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm và bảo đảm công nghệ đóng góp cho phát triển bền vững.
Ba định hướng chiến lược của ASEAN trong kỷ nguyên số
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trình bày ba trụ cột chiến lược, nhằm hiện thực hoá tầm nhìn “Cộng đồng ASEAN 2045”.
1. Thể chế và niềm tin số
ASEAN cần xây dựng một hệ sinh thái số nhân văn, dựa trên chuẩn mực đạo đức và bảo vệ lợi ích hài hòa của mọi bên. Như Thủ tướng nhấn mạnh: “Con người sinh ra trí tuệ nhân tạo, nhưng chúng ta phải kiểm soát sự phát triển của AI một cách văn minh, đạo đức.”
Việc hoàn thiện khung pháp lý, chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy AI minh bạch, linh hoạt sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác khu vực.
2. Hạ tầng số
Đầu tư nâng cấp hạ tầng cáp quang biển và đất liền, đồng thời xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia và kết nối chúng lại với nhau, là yếu tố then chốt để đáp ứng nhu cầu dữ liệu ngày càng tăng.
ASEAN cũng nên xúc tiến hợp tác nghiên cứu vệ tinh, phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên và cung cấp Internet cho vùng sâu, vùng xa và hải đảo.
3. Nhân lực số và an ninh mạng
Đẩy mạnh chia sẻ thông tin, diễn tập phòng thủ mạng và củng cố lòng tin để ứng phó nhanh chóng với các cuộc tấn công mạng. Đồng thời, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực dữ liệu lớn, AI, điện toán đám mây và IoT.
Thủ tướng nhấn mạnh: “Chúng ta có Chính phủ số, xã hội số, kinh tế số, nhưng nếu không có Công dân số thì hiệu quả sẽ giảm sút.” Vì vậy, Việt Nam đang triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” với khẩu hiệu “không ai bị bỏ lại phía sau”.
Triển vọng và thách thức
Theo dự báo, kinh tế số ASEAN sẽ đạt khoảng 300 tỷ USD vào năm 2025, nhưng khu vực vẫn phải đối mặt với khoảng cách số gia tăng, an ninh mạng và cạnh tranh công nghệ gay gắt.
Việt Nam đã đạt 5G phủ sóng trên 91,3 % dân số, tốc độ Internet di động lọt Top 20 thế giới và dự kiến thương mại điện tử đạt 36 tỷ USD vào 2025. Tuy nhiên, còn tồn tại rào cản về thể chế số và hạ tầng ở một số quốc gia thành viên.
Thủ tướng kết thúc bằng lời kêu gọi: “Cùng nhau, chúng ta sẽ biến cam kết thành hành động, mở ra kỷ nguyên số thịnh vượng, bao trùm và bền vững cho ASEAN.”
Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công.” Sự đoàn kết sẽ là sợi dây liên kết bền chặt, tạo nên sức mạnh và bản sắc của cộng đồng ASEAN số.
