Nội dung chính
Trong bối cảnh TP.HCM đang trở thành siêu đô thị với gần 14 triệu dân, thị trường lao động đang đối mặt với nghịch lý “vừa thừa, vừa thiếu”.
Bài toán “vừa thừa, vừa thiếu” lực lượng lao động tại TP.HCM
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM ghi nhận hơn 140.000 lượt tìm việc và hơn 250.000 vị trí tuyển dụng chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025. Tuy nhiên, số liệu này ẩn chứa một thực trạng đáng lo ngại: thành phố đang thừa lao động phổ thông nhưng lại thiếu nghiêm trọng nguồn nhân lực có chuyên môn kỹ thuật cao. Dự báo 2025‑2030, TP.HCM sẽ cần từ 800.000 đến hơn 1 triệu lao động mới, trong đó 70% thuộc các ngành dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao.
 |
Thêm vào đó, tỷ lệ người tham gia lực lượng lao động mới hàng năm đang giảm mạnh: từ 1,1 triệu người 15 năm trước xuống còn 575.000 người vào năm 2024 và dự kiến chỉ 500.000 người trong quý III/2025. Khi cần tạo ra 1,6 triệu việc làm mới mỗi năm, thực tế chỉ đáp ứng được khoảng 600.000 vị trí, dẫn tới nguy cơ “chưa giàu đã già”.
Ba trụ cột giải quyết: Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp
Gắn kết nhà trường – doanh nghiệp: Từ “bắt tay” đến “siết chặt tay”
TS Ngô Hồng Điệp, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ Dầu Một, nhấn mạnh: nhà trường chính là doanh nghiệp, sinh viên là sản phẩm và doanh nghiệp là khách hàng. Do vậy, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế chương trình đào tạo.
Ví dụ thực tiễn từ Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM: sinh viên các ngành hàng không, hàng hải và đường sắt tốc độ cao được cử thực tập 3‑6 tháng tại doanh nghiệp, nhận lương lên tới 15 triệu đồng/tháng. Mô hình này giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế, rèn luyện kỹ năng và tăng khả năng tuyển dụng ngay sau tốt nghiệp.
TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, cho biết trường đã xây dựng “bức tường vinh danh” ghi nhận các doanh nghiệp đồng hành, thậm chí có doanh nghiệp tài trợ ký túc xá miễn phí cho sinh viên hơn 10 năm.
Đào tạo trong kỷ nguyên số: Linh hoạt và thích ứng
TS Dương Tôn Thái Dương, Phó Ban Đào tạo Đại học Quốc gia TP.HCM, chỉ ra ba thách thức lớn: thị trường lao động phẳng hoá, nhu cầu phát triển ngành mới và áp lực người lao động phải liên tục nâng cao kỹ năng. Đáp lại, trường đã chuyển sang đào tạo đa ngành, tăng 50% thời lượng thực hành và chú trọng năng lực số cùng ngoại ngữ.
Công nghệ và xu hướng tuyển dụng mới
Theo bà Trần Kim Trang, Giám đốc Kinh doanh Việc Làm Tốt, doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển dụng “nhanh và linh hoạt” – người phù hợp đúng thời điểm, đúng vị trí, đúng công việc – hơn là chỉ dựa vào bằng cấp. Thị trường lao động đang chuyển sang mô hình “gig economy” cho phép người lao động tự chọn ca, vị trí và thời gian làm việc.
Công nghệ AI, dữ liệu hành vi và chatbot đang rút ngắn thời gian, chi phí tuyển dụng. Doanh nghiệp ngày càng ít hỏi “bạn có bằng cấp gì” mà tập trung vào “bạn làm được gì”, “khả năng học hỏi nhanh” và “kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, công nghệ”.
TS Phạm Anh Thắng nhấn mạnh, trong chuyển đổi số, “công nghệ thông tin phải dẫn đầu”; thách thức lớn nhất không phải thiếu người, mà là thiếu người có chuyên môn sâu về CNTT để vận hành hệ thống.
Sự hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp là chìa khóa thu hẹp khoảng cách cung‑cầu lao động ở TP.HCM.
Để thực hiện chiến lược này, Nhà nước cần hoàn thiện thể chế, tạo cơ chế hợp tác đặt hàng và đồng kiến tạo; Nhà trường phải đổi mới chương trình, tăng cường thực hành và phát triển kỹ năng mềm; Doanh nghiệp cần đầu tư sâu vào quá trình đào tạo, coi đây là chiến lược dài hạn. Khi ba trụ cột này “siết chặt tay nhau” một cách thực chất, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ lao động vừa giỏi chuyên môn, vừa linh hoạt, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển bền vững của siêu đô thị TP.HCM và cả nước.
Bạn nghĩ gì về mô hình hợp tác ba bên? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi các bài viết tiếp theo để nắm bắt xu hướng nhân lực trong kỷ nguyên số.
