Tiến bộ đáng kể trong ghép tạng tại Việt Nam

Việt Nam đã vươn lên dẫn đầu Đông Nam Á về số ca ghép tạng, nhưng vẫn còn một khoảng trống lớn về nguồn tạng hiến từ người chết não.

Sau hơn ba thập kỷ phát triển, tổng cộng gần 10.000 ca ghép tạng đã được thực hiện. Đặc biệt, trong giai đoạn 2022‑2024, hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm được thực hiện tại 31 bệnh viện, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có số ca ghép tạng cao nhất trong khu vực.

Hiện nay, Việt Nam đã thành công trong việc ghép 6 loại bộ phận cơ thể, trong đó ghép thận chiếm 8.904 ca, ghép gan 754 ca, ghép tim 126 ca và ghép phổi 13 ca. Năm 2025, cả nước ghi nhận kỷ lục mới: lần đầu tiên thực hiện ghép đồng thời tim‑phổi.

Thực trạng nguồn tạng hiến tại Việt Nam

Trong các ca ghép, hơn 80% tạng đến từ người hiến sống. Tạng hiến từ người chết não chỉ chiếm khoảng 20%, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan (≈60%) và Trung Quốc (≈80%).

Theo số liệu mới nhất, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não đã tăng từ dưới 5% (trước 2023) lên 12,9% trong 2024 và gần 20% vào năm 2025, tương ứng với 1.221 bệnh nhân được cứu sống.

Mặc dù có xu hướng tăng, con số này vẫn khiến Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ hiến tạng chết não thấp nhất trên thế giới.

Những rào cản cốt lõi

• Quy trình điều phối chưa đồng bộ, gây chậm trễ trong việc xác định và tiếp cận người hiến tiềm năng.
• Phát hiện sớm người hiến tại khoa Cấp cứu chưa trở thành quy trình chuẩn.
• Quản lý và duy trì người hiến tiềm năng chưa chuẩn hoá, kéo dài thời gian xử lý và làm giảm chất lượng tạng.
• Thiếu nhân lực chuyên môn trong công tác tư vấn và vận động hiến tạng.
• Hạ tầng công nghệ thông tin chưa được tích hợp giữa trung tâm điều phối và các bệnh viện.

Giải pháp xây dựng hệ thống hiến tạng mạnh mẽ

Để nâng cao khả năng cứu sống, các chuyên gia đề xuất một khung hệ thống bao gồm:

1. Chuẩn hoá quy trình điều phối và xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia, cho phép truy cập thời gian thực giữa các bệnh viện và Trung tâm Điều phối.
2. Đào tạo chuyên sâu cho nhân viên y tế tại các khoa cấp cứu về kỹ thuật phát hiện và tiếp cận người hiến tiềm năng.
3. Thiết lập vị trí việc làm cho nhân viên vận động hiến tạng, kèm theo lộ trình phát triển nghề nghiệp và chế độ bảo hiểm.
4. Phát triển các chương trình giáo dục cộng đồng, kết hợp với các tổ chức xã hội để thay đổi nhận thức về hiến tạng chết não.
5. Áp dụng công nghệ AI để phân tích hồ sơ bệnh nhân, dự đoán khả năng hiến tạng và tối ưu hoá quá trình ghép.

Mở rộng mạng lưới bệnh viện tham gia

Hiện nay chỉ có 31 cơ sở đủ tiêu chuẩn thực hiện ghép tạng, tập trung chủ yếu ở các bệnh viện trung ương. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, cần tăng gấp đôi số bệnh viện tham gia trong vòng 5 năm tới.

Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh đã công bố kế hoạch triển khai ghép thận và các loại tạng khác vào năm 2026, đồng thời xây dựng một “hệ sinh thái” toàn diện từ chuẩn bị thể trạng, phẫu thuật, hồi sức‑chăm sóc hậu phẫu đến theo dõi lâu dài.

Kết luận

Việt Nam đã chứng tỏ năng lực kỹ thuật vượt trội trong các ca ghép phức tạp, nhưng để duy trì và mở rộng thành tựu này, một hệ thống hiến tạng đủ mạnh là yếu tố không thể thiếu. Khi nguồn hiến được bảo đảm, khả năng cứu sống bệnh nhân suy tạng sẽ tăng gấp đôi, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bạn có ý kiến gì về cách nâng cao tỷ lệ hiến tạng ở Việt Nam? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết để lan tỏa thông điệp cứu người.

THIÊN LAM