Ngọc cẩu – loài nấm ký sinh được mệnh danh “ngượng đỏ mặt” – đã chuyển mình từ cây mọc dại thành đặc sản rừng có giá lên đến 400.000 đồng/kg.

Từ cây hoang dã tới “ngượng đỏ mặt” – câu chuyện một đặc sản rừng

Trong các khu rừng già của Tây Bắc, người dân địa phương đã biết đến nấm ngọc cẩu qua tên gọi dân gian “ngượng đỏ mặt”. Với thân to, màu đỏ sẫm hoặc nâu tím, nấm nổi bật trên lớp đất ẩm, gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên. Ban đầu chỉ được thu hái để dùng trong bữa ăn gia đình, nhưng sau khi thông tin lan truyền, loài nấm này nhanh chóng thu hút sự chú ý của người mua từ các tỉnh lân cận.

Mùa thu Đông ngắn ngủi – tại sao nguồn cung lại khan hiếm?

Ngọc cẩu chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn, thường từ cuối thu đến đầu đông, khi độ ẩm và nhiệt độ đạt mức tối ưu cho sự sinh trưởng của loài ký sinh này. Ngoài thời gian thu hoạch hạn chế, việc thu hái còn đòi hỏi kỹ năng đặc biệt:

Thời gian sinh trưởng

Loài nấm không có lá, không quang hợp; chúng hoàn toàn phụ thuộc vào rễ của các cây gỗ lớn để lấy dưỡng chất. Vì vậy, chỉ khi môi trường rừng già còn nguyên vẹn, nấm mới có thể phát triển thành những cụm củ nặng, nhiều thùy.

Thách thức trong thu hái

Người đi rừng phải biết nhận dấu hiệu – nấm thường mọc gần gốc cây cổ thụ, ẩn dưới lớp lá mục dày. Khi đào, phải cẩn thận để không làm dập củ và không phá hủy rễ của cây chủ, vì điều này sẽ ảnh hưởng tới khả năng tái sinh của nấm trong những mùa tới.

Giá trị kinh tế và mức giá thị trường

Do nguồn cung cực kỳ hạn chế, nấm ngọc cẩu đã nhanh chóng trở thành một mặt hàng “đặc sản hiếm có”. Giá bán trên thị trường dao động từ 200.000 đến 400.000 đồng/kg, tùy thuộc vào kích thước, độ tươi và thời điểm thu hoạch. Nhiều người mua phải đặt trước và chỉ nhận hàng khi mùa thu hoạch đến, khiến giá có xu hướng tăng cao vào cuối mùa.

Giá bán theo kích thước

• Củ nấm dưới 200g: khoảng 200.000‑250.000 đồng/kg.
• Củ nấm từ 200‑500g: 300.000‑350.000 đồng/kg.
• Củ nấm trên 500g (đặc biệt to, màu sắc bắt mắt): lên tới 400.000 đồng/kg.

Thị trường tiêu thụ

Khách hàng chính bao gồm nhà hàng cao cấp, cửa hàng thực phẩm sạch và những người tiêu dùng yêu thích ẩm thực miền núi. Một số nhà xuất khẩu cũng đã bắt đầu thử nghiệm đưa ngọc cẩu ra thị trường quốc tế, nhất là các nước châu Á có nhu cầu cao về nấm dại.

Hương vị và cách chế biến truyền thống

Khi còn tươi, nấm ngọc cẩu mang mùi hương đặc trưng của rừng, hơi nồng nhưng không gắt. Thịt nấm chắc, ít nước, cho vị bùi, ngọt nhẹ và hậu vị đậm đà. Người dân bản địa thường cắt lát mỏng, phơi khô hoặc sấy để bảo quản. Khi chế biến, nấm có thể hầm, nấu canh, xào với thịt hoặc ngâm rượu – những món ăn đơn giản nhưng luôn giữ được hương vị “núi rừng”.

Bảo tồn nguồn nấm và hướng phát triển bền vững

Sự săn lùng ngày càng tăng đã đặt ra nguy cơ giảm sút nguồn nấm tự nhiên. Khi rừng bị thu hẹp, cây chủ giảm đi, môi trường sinh trưởng của ngọc cẩu cũng sẽ bị ảnh hưởng. Một số địa phương đã đưa ra quy định hạn chế việc đào bới bừa bãi, yêu cầu người thu hái để lại phần rễ và bảo vệ vòng sinh thái quanh cây chủ, nhằm đảm bảo nấm có thể tái sinh trong mùa tiếp theo.

Kết luận

“Ngượng đỏ mặt” không chỉ là một câu chuyện thú vị về hình dáng độc đáo mà còn là minh chứng cho sức hấp dẫn của các đặc sản rừng hiếm. Khi được khai thác đúng cách, nấm ngọc cẩu không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn gợi nhớ chúng ta về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường rừng và duy trì cân bằng sinh thái.

Bạn đã từng thử nấm ngọc cẩu chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình và đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật những tin tức mới nhất về các đặc sản miền núi.