Áp dụng các kỹ thuật nuôi cá tra tiên tiến không chỉ nâng cao tỷ lệ sống mà còn mở ra cơ hội gia tăng lợi nhuận trên thị trường cao cấp.

Tầm quan trọng của phúc lợi cá tra

Trong bối cảnh người tiêu dùng châu Âu và Bắc Âu ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và cách thức nuôi trồng, phúc lợi động vật trở thành tiêu chí quyết định khi lựa chọn sản phẩm thủy sản. Nghiên cứu mới được công bố trên Nông nghiệp quốc tế (Hà Lan) trong khuôn khổ dự án DeltaVax (2024‑2027) chỉ ra rằng việc cải thiện phúc lợi cá tra có thể tăng tỷ lệ sống lên tới 15% và giảm đáng kể nhu cầu sử dụng kháng sinh.

Mật độ nuôi và quản lý chất lượng nước

Hầu hết các trang trại hiện nay áp dụng mô hình thâm canh với mật độ thả cao, dẫn đến căng thẳng, giảm tốc độ tăng trưởng và tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR). Nghiên cứu tại Đồng bằng sông Cửu Long khuyến nghị duy trì mật độ tối ưu 30‑40 con/m², kết hợp quản lý các chỉ tiêu nước như oxy hòa tan, nồng độ amoniac và độ đục.

• Kiểm tra chất lượng nước ít nhất hai lần mỗi tuần (tốt nhất là hàng ngày).
• Sử dụng men vi sinh hoặc công nghệ biofloc để ổn định hệ vi sinh và giảm phụ thuộc vào hoá chất.
• Vệ sinh bùn đáy ao định kỳ để ngăn tích tụ chất thải hữu cơ và khí độc như hydro sulfide.

Vaccination và phòng ngừa bệnh

Thay vì dựa vào thuốc kháng sinh, dự án DeltaVax đã thử nghiệm tiêm vaccine phòng ngừa các bệnh do Edwardsiella ictaluri và Aeromonas hydrophila gây ra. Kết quả cho thấy tỷ lệ sống tăng 10‑12% và nhu cầu dùng kháng sinh giảm hơn 30%.

Cải tiến quy trình thu hoạch và giết mổ nhân đạo

Quy trình thu hoạch, vận chuyển và giết mổ ảnh hưởng trực tiếp tới phúc lợi và chất lượng thịt. Các khuyến nghị gồm:

• Dùng lưới mềm, giảm thời gian cá tiếp xúc với không khí.
• Áp dụng phương pháp gây choáng bằng điện hoặc bằng khí CO₂ trước khi giết mổ để giảm stress.
• Tránh cắt tiết mà không gây choáng – phương pháp này hiện vẫn được sử dụng ở một số nhà máy xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Á, gây đau đớn kéo dài cho cá.

Yêu cầu thị trường và tiềm năng xuất khẩu

Theo ông Joe Pearce, đại diện dự án DeltaVax, các nhà bán lẻ và tổ chức chứng nhận ở thị trường Tây Âu đã bắt đầu đưa ra yêu cầu về phúc lợi cá, dù chưa có quy định bắt buộc cho cá tra. Chứng nhận ASC và GLOBALG.A.P. đã tích hợp một số tiêu chuẩn, nhưng vẫn thiếu quy trình chi tiết về mật độ nuôi và phương pháp giết mổ.

Thị trường EU và Anh sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho cá tra có chứng nhận phúc lợi. Một khảo sát nội bộ cho thấy người tiêu dùng Bắc Âu có xu hướng chi thêm 10‑15% cho sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn này.

Kết luận và hướng đi

Việc chuyển đổi sang mô hình nuôi cá tra bền vững – bao gồm kiểm soát mật độ, cải thiện chất lượng nước, tiêm vaccine và áp dụng quy trình giết mổ nhân đạo – không chỉ nâng cao sức khỏe cá mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ với các đối tác như Hà Lan, tận dụng các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và chứng nhận để mở rộng giá trị chuỗi cung ứng.

“Chăm sóc cá tốt hơn sẽ giúp cá khỏe mạnh hơn, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng lợi nhuận cho người nuôi,” ông Joe Pearce nhấn mạnh.

Thu Thảo