Nội dung chính
Bối cảnh pháp lý và mục tiêu gấp rút
Thời hạn 15/1/2026 đã được đặt ra để hoàn thiện nghị định hướng dẫn Luật Đường sắt, tạo hành lang pháp lý cho hàng loạt dự án trọng điểm.
Ngày 9/1/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo 17/TB‑VPCP, trong đó Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh giai đoạn tới là “điểm nút” với quy mô dự án lớn, yêu cầu kỹ thuật hiện đại và nguồn lực mạnh mẽ.
Nguyên tắc “6 rõ”, “3 tập trung” và “3 có – 2 không”
Thủ tướng yêu cầu các cơ quan thực hiện sâu sắc tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Đồng thời, “3 tập trung” – tập trung lãnh đạo, lực lượng và nguồn lực cho các dự án trọng điểm – phải được tuân thủ nghiêm ngặt.
Để bảo đảm lợi ích quốc gia, “3 có” được đề ra: có lợi ích cho Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; “2 không”: không tham nhũng, không lãng phí tài sản và ngân sách.
Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam
Thủ tướng yêu cầu Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành và địa phương nhanh chóng ban hành các nghị định quy định giao nhiệm vụ, lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam cung cấp dịch vụ và sản phẩm công nghiệp đường sắt, đồng thời phê duyệt Đề án tái cơ cấu trước ngày 15/1/2026.
Các dự án đường sắt trọng điểm và tiến độ thực hiện
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc‑Nam
Bộ Xây dựng phải xác định hướng tuyến, giao địa phương thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Dự án thành phần 1 đã được Quốc hội phê duyệt tách làm dự án độc lập, mở rộng phạm vi so với tiêu chuẩn hiện hành.
Lựa chọn công nghệ và hình thức đầu tư
Tiêu chuẩn công nghệ được đề xuất dựa trên tốc độ thiết kế 350 km/h, cân nhắc yếu tố kinh tế‑kỹ thuật, quản lý và chuyển giao công nghệ. Bộ Xây dựng sẽ xây dựng quy trình lựa chọn hình thức đầu tư (công, PPP hoặc kinh doanh) minh bạch, phòng ngừa tham nhũng.
Dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng
Thời gian hoàn thiện Báo cáo khả thi: tháng 3/2026; phê duyệt dự án: tháng 7/2026; khởi công các hạng mục chính: tháng 12/2026. Bộ Tài chính sẽ đàm phán hiệp định vay vốn trong quý I/2026 và đảm bảo nguồn vốn đủ.
Những dự án khác: Hà Nội‑Lạng Sơn, Hải Phòng‑Móng Cái, đường sắt đô thị Hà Nội và TP.HCM
Bộ Xây dựng phối hợp UBND tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư tuyến Hải Phòng‑Hạ Long‑Móng Cái, đồng thời ký thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật với Trung Quốc. Đối với các tuyến đô thị, tiêu chuẩn chung sẽ được ban hành vào tháng 6/2026, với dự án Bến Thành‑Tham Lương dự kiến khởi công trước 19/1/2026.
Những nỗ lực này đã tạo ra một khung pháp lý vững chắc, giúp Quốc hội phê duyệt hai dự án trọng điểm: đường sắt tốc độ cao Bắc‑Nam và tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Nguyễn Hạnh
