Nội dung chính
Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ sang nền kinh tế số và xanh, nhu cầu nhân lực có kỹ năng số và kỹ năng xanh sẽ trở thành động lực chính của thị trường lao động đến năm 2030.
Công nghệ thông tin – Trụ cột tạo việc làm của thập niên mới
Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030. Điều này đồng nghĩa với việc mọi ngành – từ tài chính, sản xuất, y tế đến dịch vụ công – phải vận hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Kết quả là nhu cầu nhân lực công nghệ tăng liên tục.
- Đến 2030, ngành công nghệ thông tin dự kiến cần ba triệu lao động, gấp gần ba lần so với hiện nay.
- Những vị trí khó tuyển bao gồm: lập trình viên, chuyên gia an ninh mạng, kỹ sư dữ liệu, chuyên viên AI/ML, kỹ sư điện toán đám mây và chuyên gia phát triển sản phẩm số.
- Không chỉ các công ty công nghệ, mà ngân hàng, thương mại điện tử, sản xuất, giáo dục và cơ quan nhà nước đều nằm trong nhóm tăng nhu cầu mạnh.
Theo ông François Lançon, Chủ tịch khu vực Châu Á‑Thái Bình Dương và Trung Đông của ManpowerGroup, tình trạng thiếu nhân tài trong lĩnh vực IT “đã trở thành một đặc điểm cố hữu của thị trường lao động”, buộc doanh nghiệp phải đầu tư mạnh vào đào tạo nội bộ và phát triển nhân tài dài hạn.
Những nghề mới từ xu hướng số hóa toàn diện
Hơn nữa, số hóa toàn diện tạo ra các công việc mới như vận hành mô hình ngôn ngữ lớn, thiết kế trải nghiệm người dùng (UX), phân tích dữ liệu hành vi khách hàng và quản trị nền tảng thương mại đa kênh. Người lao động có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy logic và ngoại ngữ tốt sẽ có lợi thế đặc biệt.
Logistics, năng lượng tái tạo và “việc làm xanh” – Động lực từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Logistics và chuỗi cung ứng là “mạch máu” của nền kinh tế hội nhập sâu rộng. Dự báo đến 2030, ngành logistics có thể cần thêm hơn hai triệu lao động cho các vị trí như điều phối vận tải, quản trị kho thông minh, giao nhận quốc tế và phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng.
GS. Thái Văn Vinh, khoa Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Đại học RMIT (Australia) cảnh báo: nếu không cải tổ đào tạo, ngành sẽ tiếp tục đối mặt tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng.
Song song, xu hướng chuyển đổi xanh và cam kết phát thải ròng “0” vào năm 2050 đang thúc đẩy năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối). Các chuyên gia dự báo Việt Nam sẽ tạo hàng trăm nghìn việc làm xanh đến năm 2030, bao gồm kỹ sư năng lượng, kỹ thuật viên lắp đặt, chuyên gia môi trường và tư vấn ESG.
Kỹ năng xanh – Tiêu chí bắt buộc trong tương lai
“Kỹ năng xanh” bao gồm quản lý rủi ro môi trường, tiêu chuẩn bền vững và tuần hoàn tài nguyên. Doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang các thị trường lớn buộc phải tuân thủ tiêu chuẩn carbon, do đó cần đội ngũ nhân sự am hiểu phát triển bền vững.
Y tế, chăm sóc sức khỏe và du lịch – Nhu cầu bền vững trong xã hội già hóa
Dân số Việt Nam dự báo sẽ có gần 18 triệu người trên 60 tuổi vào năm 2030. Điều này kéo theo nhu cầu mở rộng mạnh mẽ trong lĩnh vực y tế và chăm sóc người cao tuổi.
- Thiếu kỹ thuật viên xét nghiệm, vật lý trị liệu, chuyên gia dinh dưỡng, nhân viên chăm sóc người cao tuổi và chuyên gia sức khỏe tâm thần.
- Model “kinh tế bạc” như viện dưỡng lão, dịch vụ chăm sóc tại nhà và công nghệ hỗ trợ sức khỏe thông minh sẽ tạo ra nhiều công việc không thể thay thế bằng máy móc.
TS. Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, nhấn mạnh tỷ lệ điều dưỡng/10.000 dân của Việt Nam là thấp nhất trong ASEAN, gây áp lực lớn cho hệ thống y tế.
Trong khi đó, du lịch đang trở lại quỹ đạo tăng trưởng. Mục tiêu 2030: đón hơn 50 triệu khách quốc tế và tạo khoảng 10,5 triệu việc làm. Các vị trí hot bao gồm hướng dẫn viên, quản lý khách sạn‑resort, tổ chức sự kiện, quản trị điểm đến, marketing du lịch số và chuyên viên phát triển sản phẩm du lịch.
Du lịch xanh, du lịch trải nghiệm và du lịch sức khỏe đang mở ra nhóm nghề mới, đòi hỏi kiến thức môi trường, quản lý chất thải và kỹ năng truyền thông xanh. TS. Nguyễn Anh Tuấn (Viện Kinh tế du lịch) cảnh báo nếu không trang bị những kiến thức này, “du lịch xanh sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu”.
Thị trường lao động 2026‑2030: Yêu cầu kỹ năng mới
Thị trường không chỉ “cần người” mà còn “cần đúng người”. Doanh nghiệp chuyển từ tuyển dụng dựa trên bằng cấp sang tuyển dụng dựa trên kỹ năng – đặc biệt là kỹ năng số, kỹ năng mềm và tư duy giải quyết vấn đề.
Theo khảo sát, khoảng 60% lao động trẻ Việt Nam chưa đáp ứng đủ kỹ năng cho các ngành nghề của tương lai, trong khi tốc độ đổi mới công nghệ ngày càng nhanh.
Do đó, ngoài việc chọn ngành nghề có nhu cầu cao, người lao động cần đầu tư vào học tập suốt đời, cập nhật công nghệ mới và rèn luyện khả năng thích ứng. Ngoại ngữ (tiếng Anh) vẫn là lợi thế quan trọng, mở rộng cơ hội làm việc với các doanh nghiệp FDI và thị trường quốc tế.
Cuối cùng, các kỹ năng mềm như giao tiếp, quản lý thời gian, làm việc nhóm và tự chủ sẽ trở thành tiêu chí quyết định trong môi trường làm việc hiện đại.
