Đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài: đề xuất cắt thủ tục, chuyển toàn bộ lên trực tuyến

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến người dân về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật số 22/2026/QH16, văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, cùng thời điểm luật sửa đổi bắt đầu được áp dụng, và sẽ thay thế các quy định tương ứng tại Nghị định ¹¹²⁄₂₀₂₁ và Nghị định ³⁷²⁄₂₀₂₅.

Điểm nhấn lớn nhất của dự thảo nằm ở việc chuyển đổi số toàn diện trong quản lý. Toàn bộ thủ tục hành chính, thông báo và báo cáo của doanh nghiệp sẽ được thực hiện trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Doanh nghiệp không còn phải nộp những giấy tờ đã được liên thông dữ liệu, còn giấy phép hoạt động sẽ có bản điện tử được ký số. Cách làm này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi của doanh nghiệp, đồng thời giúp cơ quan quản lý nắm được dữ liệu theo thời gian thực thay vì tổng hợp báo cáo giấy theo kỳ như trước.

Một thay đổi khác có tác động trực tiếp tới chi phí vận hành của doanh nghiệp là việc nới điều kiện về cơ sở vật chất. Dự thảo đề xuất giảm một nửa quy mô tối thiểu của cơ sở vật chất phục vụ giáo dục định hướng cho người lao động trước khi xuất cảnh, nhưng vẫn giữ nguyên tắc một nhân viên nghiệp vụ được phụ trách nhiều nội dung hoạt động. Cùng với đó, dự thảo quy định rõ tiêu chí về số lượng nhân viên nghiệp vụ cơ hữu tại doanh nghiệp và nâng tiêu chuẩn điều kiện cơ sở vật chất tính trên mỗi học viên. Thông điệp ở đây khá rõ ràng: giảm gánh nặng về diện tích mặt bằng nhưng siết chặt hơn về chất lượng con người và điều kiện học tập thực tế của từng học viên.

Thủ tục ít hơn, thời gian ngắn hơn, không thu lệ phí phát sinh

Về thủ tục hành chính, dự thảo đề xuất giảm từ 9 thủ tục xuống còn 7 thủ tục. Bảy thủ tục còn lại gồm cấp giấy phép, điều chỉnh thông tin giấy phép, cấp lại giấy phép, cấp đổi giấy phép, đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập, đăng ký hợp đồng lao động trực tiếp giao kết và đăng ký trực tuyến hợp đồng lao động giao kết sau khi xuất cảnh. Thời hạn giải quyết các thủ tục cũng được rút ngắn, đồng thời không thu lệ phí đối với việc điều chỉnh thông tin, cấp lại hay cấp đổi giấy phép.

Dự thảo còn bổ sung một cơ chế phân loại xử lý linh hoạt khi hồ sơ thay đổi của doanh nghiệp chưa đáp ứng đủ điều kiện. Thay vì từ chối ngay, doanh nghiệp sẽ có 10 ngày làm việc để hoàn thiện điều kiện còn thiếu. Ngược lại, nếu qua thanh tra, kiểm tra mà phát hiện doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện, giấy phép sẽ bị thu hồi ngay khi phát hiện vi phạm. Cơ chế này vừa tạo khoảng thở cho doanh nghiệp gặp vướng mắc nhỏ, vừa giữ được tính răn đe với những trường hợp vi phạm thực chất.

Một điểm mới khác là cơ chế phối hợp kiểm tra, xác minh điều kiện thực tế giữa Bộ Nội vụ và Sở Nội vụ các địa phương. Việc phân rõ vai trò kiểm tra, hậu kiểm sẽ giúp tránh tình trạng doanh nghiệp đủ điều kiện trên giấy tờ nhưng cơ sở thực tế lại không đáp ứng, một kẽ hở từng khiến không ít người lao động gặp rủi ro khi ra nước ngoài làm việc.

Với người lao động và gia đình đang có ý định ra nước ngoài làm việc, những thay đổi này có ý nghĩa thực tế: doanh nghiệp làm ăn bài bản sẽ được tạo điều kiện hoạt động thuận lợi hơn, còn doanh nghiệp yếu kém sẽ khó lách qua các vòng kiểm tra dữ liệu và hậu kiểm. Khi dự thảo được ban hành, điều người lao động cần nhớ vẫn là kiểm tra kỹ giấy phép của doanh nghiệp, hợp đồng lao động và các khoản phí phải nộp trước khi đặt bút ký.

Nguồn tin: Báo Pháp Luật Việt Nam