Kê khai chủ sở hữu hưởng lợi: Doanh nghiệp cần rà soát trước hạn 31/12/2026

Quy định kê khai chủ sở hữu hưởng lợi đang được các sở tài chính đôn đốc gấp rút, và hạn chót 31/12/2026 đã cận kề. Doanh nghiệp nào chưa rà soát cơ cấu sở hữu của mình nên bắt đầu ngay từ hôm nay.
Nhiều doanh nghiệp lâu nay chỉ quen nhìn vào cái tên ghi trên giấy đăng ký kinh doanh, mà ít để ý đến câu hỏi quan trọng hơn: ai mới là người thực sự sở hữu, kiểm soát và hưởng lợi từ công ty. Quy định về kê khai chủ sở hữu hưởng lợi ra đời chính để trả lời câu hỏi đó, và những ngày này, các sở tài chính trên cả nước đang đôn đốc doanh nghiệp rà soát, bổ sung thông tin trước hạn chót 31/12/2026.
Ai được tính là chủ sở hữu hưởng lợi

Theo Nghị định 168⁄2025, được sửa đổi bởi Nghị định 296⁄2026, một cá nhân được xác định là chủ sở hữu hưởng lợi khi trực tiếp, gián tiếp hoặc kết hợp cả hai hình thức mà sở hữu từ 25% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên. Điểm đáng lưu ý là quy định không chỉ nhìn vào tỉ lệ của từng người riêng lẻ. Một nhóm cá nhân có quan hệ gia đình theo Luật Doanh nghiệp, hoặc có thỏa thuận cùng nhau sở hữu từ 25% trở lên, thì mọi người trong nhóm đều được xác định là chủ sở hữu hưởng lợi, dù phần của từng người chưa chạm ngưỡng. Cách tính này buộc doanh nghiệp phải rà soát cả những mối quan hệ và thỏa thuận đứng sau con số vốn góp.
Ngoài tiêu chí sở hữu, còn có tiêu chí kiểm soát. Một người dù không nắm đủ 25% vốn vẫn có thể là chủ sở hữu hưởng lợi nếu thực sự chi phối những quyết định quan trọng, chẳng hạn quyền bổ nhiệm hay miễn nhiệm lãnh đạo chủ chốt và quyền sửa đổi điều lệ. Trường hợp không xác định được ai theo các tiêu chí trên, doanh nghiệp kê khai người quản lý có quyền hạn lớn nhất.
Vì sao cơ quan quản lý siết chặt quy định này
Trao đổi với báo chí, ông Trần Văn Quân, Chủ tịch VNLAWS - VNTAC và Phó trưởng Ban Chính sách thuế HTCAA TP.HCM, cho rằng việc kê khai là yêu cầu cần thiết để minh bạch môi trường kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và phòng chống rửa tiền trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu. Trên thực tế từng xuất hiện tình trạng một số cá nhân đứng sau điều hành và hưởng lợi, nhưng lại thuê người khác, thậm chí là lao động phổ thông hay người chạy xe ôm, đứng tên giám đốc hoặc đại diện theo pháp luật. Khi doanh nghiệp phát sinh vi phạm về thuế, hóa đơn hay nghĩa vụ tài chính, việc xác định ai thực sự kiểm soát hoạt động và quyết định dòng tiền trở nên vô cùng khó khăn.
Hạn chót 31/12/2026 và những việc doanh nghiệp cần làm
Một điểm mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là trách nhiệm pháp lý đang được mở rộng đến người thực sự hưởng lợi, chứ không chỉ dừng ở người đại diện theo pháp luật. Theo Nghị định 252⁄2026, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi hoặc người đại diện theo pháp luật có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu doanh nghiệp thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, với số thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp từ 120 ngày.
Thực hiện công văn 16558 ngày 16⁄10 của Bộ Tài chính, nhiều sở tài chính đã có văn bản đôn đốc doanh nghiệp rà soát và bổ sung thông tin. Tại Hà Nội, Sở Tài chính yêu cầu doanh nghiệp thành lập trước ngày 1/7/2025 chủ động bổ sung thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi tại cơ quan đăng ký kinh doanh, còn doanh nghiệp thành lập hoặc đăng ký thay đổi từ ngày 1/7/2025 mà chưa kê khai thì khẩn trương thực hiện, hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Tại Hưng Yên, Sở Tài chính hướng dẫn doanh nghiệp rà soát từng cấp trong cơ cấu sở hữu để xác định đúng cá nhân có quyền sở hữu hoặc kiểm soát cuối cùng, với yêu cầu thông tin kê khai đầy đủ, trung thực và chính xác. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã kê khai, vì vậy việc rà soát cẩn thận ngay từ bây giờ chính là cách tự bảo vệ mình tốt nhất.
Nguồn tin: Tuổi Trẻ



